Hue przez niemal półtora wieku było stolicą zjednoczonego Wietnamu. Od 1802 roku, gdy cesarz Gia Long założył dynastię Nguyen, aż do abdykacji Bao Daia w 1945 roku to spokojne miasto nad Rzeką Perfumową było miejscem, gdzie koronowano cesarzy, gdzie mandaryni zdawali egzaminy i gdzie dworscy kucharze doskonalili kuchnię, która do dziś definiuje jedzenie środkowego Wietnamu. Cesarskie Miasto Hue, królewskie grobowce rozsiane wzdłuż rzeki i pagoda Thiên Mụ na wzgórzu razem stały się pierwszym wietnamskim obiektem Światowego Dziedzictwa UNESCO, wpisanym na listę w 1993 roku.
Hue nagradza odwiedzających tym, że jego historia jest warstwowa, a nie uporządkowana. Ze 160 pierwotnych budowli Cesarskiego Miasta wojny XX wieku przetrwała zaledwie garstka, a ofensywa Tet z 1968 roku zamieniła wewnętrzne pałace w ruiny; wiele z tego, co widać dziś, to cierpliwa odbudowa. Hue to miasto, które odkrywa się z opowieścią w uchu, stojąc przed bramą lub zwietrzałą stelą, gdy audioprzewodnik do samodzielnego zwiedzania wyjaśnia, co tu kiedyś stało i kto przez tę bramę przechodził. Rzeka Perfumowa spina wszystko w całość, a powolna łódź w górę rzeki to wciąż klasyczny sposób przemieszczania się między zabytkami.
W Cytadeli: od Bramy Południa do Purpurowego Zakazanego Miasta
Historyczna Cytadela Hue to trzy twierdze wpisane jedna w drugą. Zewnętrzne mury, rozpoczęte w 1805 roku za Gia Longa i ukończone w ciągu niemal trzech dekad, ciągną się przez blisko dziesięć kilometrów i zostały wytyczone według połączenia konfucjańskiej geomancji z francuską inżynierią wojskową w stylu Vaubana. W środku leży Cesarskie Miasto, administracyjne serce, a w nim Purpurowe Zakazane Miasto, niegdyś zarezerwowane dla cesarza i jego dworu, dziś w większości otwarte trawniki i fundamenty.
Wejdź przez Bramę Południa, okazałe południowe wejście, przez które mógł przechodzić tylko cesarz, i przejdź przez dziedziniec do Pałacu Thái Hòa, lakierowanej sali tronowej, w której koronowano władców Nguyen i gdzie przyjmowali oni swój dwór. Każdy przystanek ma własny audioprzewodnik, więc o ceremonialnej roli bramy i osiemdziesięciu czerwono-złotych kolumnach pałacu usłyszysz, stojąc dokładnie pod nimi.
Przodkowie i urny: Świątynia Thế Tổ i dziedzińce królewskie
Na zachód od sali tronowej Świątynia Thế Tổ czci cesarzy Nguyen ołtarzem dla każdego panowania. Na dziedzińcu przed nią stoi Dziewięć Dynastycznych Urn, brązowe olbrzymy odlane za Minh Mạnga i poświęcone po jednej każdemu cesarzowi, o powierzchniach pokrytych rzekami, górami, roślinami i zwierzętami z całego królestwa. Nieopodal Teatr Królewski Duyệt Thị Đường był prywatną sceną dworu dla nhã nhạc, muzyki ceremonialnej również uznanej przez UNESCO, i do dziś odbywają się tam przedstawienia.
W górę Rzeki Perfumowej do pagody Thiên Mụ
Rzeka Perfumowa wzięła nazwę od zapachu kwiatów spływających z sadów na wzgórzach; miejscowi mówią, że jej kolor zmienia się w ciągu dnia od zieleni przez złoto do purpury. Przejdź przez nią mostem Trường Tiền, stalowym łukowym symbolem miasta, który nocą rozświetla się, albo popłyń w górę rzeki smoczą łodzią. Około czterech kilometrów na zachód od Cytadeli, na wzgórzu Hà Khê, wznosi się pagoda Thiên Mụ: założona w 1601 roku, znana jest przede wszystkim z siedmiokondygnacyjnej wieży Phước Duyên zbudowanej za cesarza Thiệu Trị w 1844 roku, najczęściej fotografowanej sylwetki w Hue. Dalej w górę rzeki sanktuarium Hòn Chén to świątynia na zboczu poświęcona bogini Po Nagar, przypomnienie, że ta ziemia była czamska, zanim stała się wietnamska.
Grobowce cesarzy Nguyen
Na południe od miasta, wzdłuż zalesionych zakoli rzeki, cesarze Nguyen budowali swoje mauzolea w równym stopniu jako ustronia, co groby: każde łączyło dziedzińce honorowe z kamiennymi mandarynami, pawilony stel i świątynie z jeziorami i ogrodami, do których żyjący władca mógł się wycofać. Mauzoleum cesarza Minh Mạnga (1841–1843) jest najbardziej formalne i chińskie w duchu, długa oś dziedzińców i bram. Mauzoleum cesarza Tự Đứca (1864–1867) jest najbardziej romantyczne, z pawilonem na wyspie na szerokim jeziorze, gdzie cesarz-poeta układał wiersze. Mauzoleum cesarza Khải Địnha (1920–1931) jest najdziwniejsze i najbardziej olśniewające, betonowa fuzja stylów wietnamskiego, francuskiego i chińskiego, której wnętrze lśni inkrustacjami ze szkła i porcelanowej mozaiki. To w ich audioprzewodnikach dynastyczna historia Hue staje się osobista: trzech bardzo różnych ludzi, trzy bardzo różne wyobrażenia wieczności.
Hue przy stole: targ Đông Ba i kuchnie miasta
Królewskie kuchnie zostawiły miastu kuchnię małych, precyzyjnych dań. Zacznij na targu Đông Ba na brzegu rzeki obok Cytadeli, otwartym jeszcze przed świtem, gdzie stożkowe kapelusze i ceramika dzielą parter z górami ziół i chili. Potem jedz to, co jedzą miejscowi: miskę wołowego makaronu o zapachu trawy cytrynowej w Bún bò mệ Kéo albo cơm hến, ryż z maleńkimi rzecznymi małżami, w Cơm hến Hoa Đông. Zakończ chè, słodkimi deserowymi zupami, które Hue podaje w dziesiątkach odmian.
Poza miastem: przełęcz Hải Vân, Lăng Cô i Bạch Mã
Hue to także baza do zwiedzania jednego z wielkich krajobrazów Wietnamu. Przełęcz Hải Vân wspina się przez góry oddzielające Hue od Đà Nẵng, a wybrzeże opada po obu stronach. U jej północnego podnóża plaża Lăng Cô to siedem kilometrów jasnego piasku i łagodnej wody, wciąż niemal puste. W głębi lądu Park Narodowy Bạch Mã chroni niemal 37 500 hektarów lasu, wodospady i pięć jezior Ngũ Hồ. Bliżej miasta, przy drodze do grobowców, wioska kadzideł Thủy Xuân to miejsce, gdzie pachnące patyczki płonące w każdej pagodzie są zwijane i suszone w kolorowych wachlarzach.
Jak się poruszać i kiedy jechać
Cytadelę i nadrzeże łatwo zwiedzić pieszo lub rowerem, a po starych ulicach wciąż toczą się rikszowe cyclo. Grobowce i Thiên Mụ najlepiej połączyć łodzią lub motocyklową taksówką. Od stycznia do kwietnia panuje chłodna, sucha pogoda około 20–24 °C; od września do grudnia trwa pora deszczowa, gdy Rzeka Perfumowa czasem wylewa na ulice. Odbywający się co dwa lata wiosenny Festiwal Hue wypełnia Cytadelę muzyką dworską i lampionami.