Banff to małe górskie miasteczko liczące około 9000 stałych mieszkańców, położone w sercu pierwszego parku narodowego Kanady, 110–180 kilometrów na zachód od Calgary, w Górach Skalistych Alberty. To jedyna prawdziwa osada wewnątrz liczącego 6641 kilometrów kwadratowych krajobrazu wpisanego na listę światowego dziedzictwa UNESCO – krajobrazu polodowcowych jezior, wapiennych szczytów i łąk, na których pasą się wapiti – a co roku przejeżdża przez nie ponad trzy miliony odwiedzających. Samo miasteczko jest zwarte – jedna główna ulica, Banff Avenue, biegnie prosto na ścianę Cascade Mountain – a prawie wszystko, co warto zobaczyć, znajduje się w zasięgu krótkiej jazdy.
To, co wyróżnia Banff spośród innych alpejskich kurortów, to historia ukryta pod scenerią: naród, który w 1885 roku uznał, że gorące źródło w jaskini warto chronić dla wszystkich. Ta historia przebiega przez hotele, muzea, a nawet punkty widokowe miasteczka i właśnie ją opowiadają nasze audioprzewodniki do samodzielnego zwiedzania – zatrzymaj się nad jeziorem, na początku szlaku lub przy kolejowym hotelu, naciśnij odtwarzanie i posłuchaj, dlaczego to miejsce jest ważne, zanim zrobisz zdjęcie. Zacznij od hotelu Fairmont Banff Springs, „zamku w Górach Skalistych” z 1888 roku, który Kolej Kanadyjsko-Pacyficzna zbudowała, by sprzedać góry światu. Od hotelu to krótki spacer do wodospadu Bow Falls, gdzie rzeka Bow spada szeroką, huczącą kurtyną, i krótkie podejście do punktu widokowego Surprise Corner, miejsca, w którym zamek nagle wyłania się w ramie lasu.
Gdzie zaczęły się parki narodowe Kanady
W 1883 roku robotnicy budujący kolej opuścili się do parującej jaskini na dolnych zboczach Sulphur Mountain i znaleźli ciepłe, siarkowe źródło, które ludy rdzenne znały od pokoleń. Spory o własność, które nastąpiły, skłoniły premiera Johna A. Macdonalda do zarezerwowania źródeł dla publiczności w 1885 roku – to ziarno, z którego wyrósł Park Narodowy Banff, a ostatecznie cały kanadyjski system parków. Dziś Narodowe Miejsce Historyczne Cave and Basin pozwala wejść do tej samej jaskini i posłuchać, jak spór o prawo do kąpieli stał się ideą ochrony przyrody. Dalej przy drodze znajdują się Banff Upper Hot Springs – tu naprawdę się kąpiesz, w łaźni z lat trzydziestych z Mount Rundle wypełniającą widok. Z powrotem w mieście Muzeum Parku Banff, narodowe miejsce historyczne na Banff Avenue, to drewniana „kolejowa pagoda” z 1903 roku pełna wiktoriańskiej taksydermii – kapsuła czasu pokazująca, jak pierwsi goście parku rozumieli jego dziką przyrodę.
Na Sulphur Mountain i ponad miasteczkiem
Banff Gondola wjeżdża na Sulphur Mountain w około osiem minut i wysadza cię na szczytowym pomoście z panoramą 360 stopni na sześć pasm górskich, dolinę Bow i miasteczko rozłożone jak mapa. Nasz przewodnik po górze opowiada o dawnej stacji promieniowania kosmicznego na Sanson's Peak i meteorologu, który wchodził na szczyt ponad tysiąc razy, by odczytać pomiary. Dla widoku zdobytego pieszo Tunnel Mountain to własny mały szczyt miasteczka – równa pętla 4,5 kilometra od skraju zabudowy, nazwana od kolejowego tunelu, który zaplanowano, ale nigdy nie wykopano.
Jeziora na skraju miasteczka
Pięć minut od Banff Avenue leżą jeziora Vermilion – trzy płytkie, bagniste jeziora na terasie zalewowej rzeki Bow, w których Mount Rundle odbija się o wschodzie i zachodzie słońca; droga wzdłuż nich to jedno z najlepszych miejsc w parku do obserwacji wapiti. Na północ od miasteczka Lake Minnewanka to największe jezioro parku, długie na 21 kilometrów i głębokie na 142 metry, z zatopioną pod powierzchnią wioską wypoczynkową z lat czterdziestych i letnimi rejsami statkiem. Kilka minut dalej jest Two Jack Lake, mniejsze i spokojniejsze, jedno z najczęściej fotografowanych akwenów Gór Skalistych.
Kanion Johnston i Bow Valley Parkway
Bow Valley Parkway to wolna, stara droga z Banff w stronę Lake Louise, zbudowana do patrzenia, a nie szybkiej jazdy, z zatoczkami widokowymi na Castle Mountain i częstymi spotkaniami z niedźwiedziami i wilkami. Jej najpopularniejszy przystanek to kanion Johnston, gdzie stalowe pomosty przykręcone do wapiennych ścian prowadzą ponad potokiem do Dolnego Wodospadu, przez krótki skalny tunel na zroszoną mgiełką półkę widokową i dalej do wyższego Górnego Wodospadu. Idź dalej za tłumy, a szlak otworzy się na Ink Pots – łąkę z siedmioma zimnymi źródłami mineralnymi bulgoczącymi w odcieniach zieleni i błękitu.
Lake Louise i Moraine Lake
Godzinę drogi na zachód od miasteczka Lake Louise to pocztówka, z której znany jest cały park – turkusowe jezioro polodowcowe z lodowcem Victoria zawieszonym na jego końcu i hotelem Fairmont Chateau Lake Louise na brzegu, wyrosłym z parterowej chaty z bali zbudowanej dla alpinistów w 1890 roku. Od brzegu 4-kilometrowe podejście przez modrzewie i świerki zyskuje niemal 400 metrów do Lake Agnes Tea House, górskiej herbaciarni, która obsługuje wędrowców od początku XX wieku. Krótka jazda dalej Moraine Lake spoczywa pod Doliną Dziesięciu Szczytów – to widok, który niegdyś widniał na kanadyjskim banknocie dwudziestodolarowym. Droga do niego jest teraz zamknięta dla pojazdów prywatnych, więc zaplanuj autobus wahadłowy albo bardzo wczesny start.
Na północ wzdłuż Icefields Parkway
Icefields Parkway biegnie 230 kilometrów z Lake Louise do Jasper i często nazywana jest jedną z najpiękniejszych tras samochodowych świata. Już pierwsza godzina obejmuje Bow Lake, szerokie i spokojne pod lodowcem Crowfoot, oraz Peyto Lake, do którego kształtu lisiej głowy i niemożliwie błękitnej wody prowadzi dziesięciominutowa utwardzona ścieżka od Bow Summit. Jedź dalej do Columbia Icefield, największej masy lodu w Górach Skalistych, gdzie lodowiec Athabasca spływa niemal do krawędzi drogi – nasz przewodnik wyjaśnia, jak bardzo się cofnął od otwarcia drogi i dlaczego.
Jak się poruszać i kiedy jechać
Po Banff można chodzić pieszo, a latem autobusy Roam łączą miasteczko z Sulphur Mountain, Lake Minnewanka, kanionem Johnston i Lake Louise, więc samochód to wygoda, a nie konieczność. Lipiec i sierpień przynoszą długie dni, otwarte szlaki i pełne parkingi; koniec września dodaje złote modrzewie nad Lake Louise; a od grudnia do kwietnia park zamienia się w ośrodek narciarski z trzema stacjami i zamarzniętymi jeziorami, po których można przejść. Niezależnie od pory roku każdy przystanek tutaj ma historię, która przetrwa widok – pobierz przewodniki, zanim stracisz Wi-Fi, i pozwól parkowi opowiedzieć o sobie samemu.