Kaleiçi, kapıdan limana

Antalya'nın eski kenti Kaleiçi'nin doğu suru boyunca uzanan bulvardasınız. Ad iç kale demektir ve semt hâlâ açık yanı denize bakan çift surdan bir at nalı içinde durur. Ayaklarınızın altındaki tramvay rayları 1999'da Nürnberg'den gelen ikinci el vagonlar için döşendi ve buradaki durağın adı Üç Kapılar; kentin ön kapı olarak kullandığı Roma kemerinden gelir. Surun ardında sokaklarda yaklaşık üç bin kırmızı çatılı ev bekler. Hesapçı Sokak kemerden dümdüz içeri girer; yürüyüş oradan sürer. Kemerin kendisi kaçırılamaz: sur hattında iki kule arasında üç mermer açıklık.

1972'de iç liman dahil tüm Kaleiçi sit alanı ilan edildi; önünüzdeki sokakların taş zemin katlarını ve ahşap üst katlarını koruması bu yüzdendir, oysa surların dışında şehir yükseldi. Eski kentin sakin tarafından İmaret Sokak boyunca yukarı, beş dakika. Sokaklar tam anlamıyla kale kapısı demek olan Kalekapısı'nda biter; adını burada duran kale kapısından alır, ana yoldaki tramvay durağı bugün de bu adı taşır. Meydanı, sokağın açıldığı yerde her yüzüne bir kadran bakan uzun taş kuleden tanırsınız.

Saat Kulesi'nin arkasından Izmirli Ali Efendi Sokak boyunca iki dakika, hepsi düz zeminde, sokaklardan sonra bir rahatlama. Gittiğiniz duvarlı bahçe tek bir yapı değil, bütün bir Selçuklu külliyesidir: 1255'e tarihlendiği düşünülen bir dergâh, eski bir hamam ve biri 1377'de yapılan iki türbeyle aynı alanı paylaşır; semazen dervişler dergâhı on altıncı yüzyıldan itibaren kullandı. Varışı tarif etmeye gerek yok: önünüzdeki duvarlı bahçeden, org borularından bir demet gibi yivli, tuğladan bir gövde yükselir; tüm kentin sembolü edindiği minare.

Izmirli Ali Efendi Sokak'tan geri çıkıp yaya yollarından kentin ana meydanına, düz zeminde beş dakika. Cumhuriyet Meydanı modern Antalya'nın buluşma yeridir: çevresini dükkânlar, iş merkezleri ve kamu binaları sarar; nostaljik tramvay 2026 yazında durdurulana kadar merkez durağı Cumhuriyet Meydanı'ydı, tek hatlı rayda iki eski vagonun karşılaştığı yer. Gündüz daha çok denizden esen rüzgâr ve korkuluğa yaslanan insanlar var. Meydan karıştırılamaz, çünkü zemin bir yerde bitiyor. Korkuluğa yürüyün: Roma limanı direkleriyle tam altınızda uzanır, üzerinde bronz bir atlı nöbet tutar.

Meydandan inen patikalar uçurum yüzünden suya doğru zikzak çizer, dört dakika; aşağıda liman gözünün önünde büyür. İnerken eski şehrin surlarının yanından çok yakından geçersin. Antalya iki sıra surla çevriliydi ve iç sur limanı yarım daire biçiminde sarar; yani patikanın yanındaki taş, yukarıdaki Kaleiçi'ni çevreleyen aynı surun parçasıdır. Aşağıda havzanın suyu durgun ve yeşildir, halatlar direklere çarpıp çınlar, tekneciler günün gezilerini bağırarak duyurur. Doğrudan rıhtıma varırsın. Gezi tekneleri yelkenlilerin yanına yanaşır, eski sur havzanın karşı yakasında doğrudan sudan yükselir.

İskele boyunca yürüyüp Tuz Kapısı Sokak'tan biraz yukarı çıkın, Tuz Kapısı'nın sokağı, dört dakika. Ad, bu limandan neyin geçtiğini hatırlatır: Bizans ve Selçuklu yüzyıllarında içerideki bölgelerden kereste, zeytin, tahıl, kumaş, katran ve narenciye buradan sevk edilirdi, liman Mısır ile Konstantiniyye arasındaki deniz yolu üzerindeydi. Aşağıda tekneler demirlerinde sallanır; yukarıda sokaklar yamaca dizilir. Durak kolay görülür, kolay da geçilir: kiosktan pek büyük olmayan, limanın kıyısında taş ayaklar üzerinde yükselen altıgen küçük bir köşk.

Tuz Kapısı Sokak'tan geri inip limanın güney kıvrımını izleyen yürüyüş yollarından, dört dakika. Geride bıraktığınız limanın bir zamanlar çalışan bir yüzü vardı: yirminci yüzyıl başında limanda bir gümrük binası ve büyük bir un değirmeni yükseldi; girişi koruyan büyük kule o sıralar zaten harabeydi ve 1960'ların sonundaki yenileme çalışmaları üçünü de ortadan kaldırdı. Bugün deniz suru çıplak taş, eski kentin evleri üzerinden bakıyor. Yol sur ile su arasında daralır, sonra istihkâmların altına sığınmış küçük bir plaj cebine açılır; bir yanda liman ağzı, üstte yükselen kayalık. Ortaçağ suru altında bir plaj: vardınız.

Deniz arkanızda çekilir, liman gürültüsü arnavut kaldırımındaki kendi adımlarınıza dek incelir: sudan Fırın Sokak'a altı dakikalık basamaklar. Fırın ekmek yapılan yerdir; sokak bir esnaf koluna adını verir. 1984'te bu sokakların restorasyonu turizm yazarlarının ödülü FIJET Altın Elma'yı kazandı ve geçtiğiniz evler onun sonucudur: altta taş, üstte ahşap, kırmızı kiremitler ve her aralıktan görünen deniz. Durak sokağın kendisidir. Fırın Sokak, restore edilmiş evler arasında düzlendiğinde, iki yandan taş duvarların üstüne taşan ahşap üst katların sokağı üstten kapattığı yere vardınız.

Buradaki sokak adları eski şehrin esnaf listesi gibi okunur: Tabakhane tabakçıların, Hesapçı muhasebecinin adıdır. Üç dakikalık kısa bir dolaşma seni mahallenin belkemiği olan, Hadrian Kapısı'ndan uçurumlara uzanan Hesapçı Sokak'a çıkarır. Bu kısım, kapıya yakın uçtan daha sakindir. Kaldırım dar ve taştır, ahşap üst katlar üzerine sarkar, gizli avluların duvarlarından begonvil taşar; kapının gürültüsü uzaklaşır, çoğunlukla kendi ayak seslerini duyarsın. Yarıda kesilmiş bir minare ara: sağında uzun bir taş salonun yanında yükselen, külahı olmayan, düz kesilmiş taş bir gövde. Durak orasıdır.

Hıdırlık, Hızır'ın yeri demektir: Hıdırellez bahar bayramının kutlandığı toprak; ad hem sokağa hem de ucundaki kuleye yapışmıştır. Hıdırlık Sokak'ın uzun düzlüğü boyunca eski kentin güney ucuna, beş dakika. Burası kalenin kara surlarıyla deniz surlarının buluştuğu köşeydi ve yaklaştıkça evler seyrekleşir. Hıdırlık Sokak açık havada biter. Falezin kenarında kare bir kaide üzerinde yuvarlak taş bir gövde durur; ötesinde park, iki yanında deniz uzanır.

Uçurum kenarındaki patikada üç dakika yürürsün ve Karaalioğlu Parkı'na varırsın; çimenler ve palmiyeler uçurum başına yayılmış, deniz hemen altında. Kenar boyunca üç seyir noktası bütün körfezi kucaklar. Suyun öte yanındaki uzun kıyı kavsi Konyaaltı'dır: kum değil, ufak çakıllı bir plaj, arkasında şehrin daha yeni kuleleri; ötesinde batı Toroslar'ın bir parçası olan Beydağları yükselir, aşağıda insanlar yüzerken yüksek zirvelerinde bahara kadar kar kalır. Yürüyüş burada, palmiyelerin altındaki bir bankta, eski şehrin çatıları arkanda biterken sona erer. Dağlara bakan, uçurumun kenarındaki ilk seyir noktası senin durağın.